Wanneer elke seconde telt

Door specialisten voor iedereen

Marc Zierden Staat voor de tien cursus deelnemers. Het is tijd voor een theorieles. Wanneer is het veilig iemand te helpen? In welke situaties moet ik eerst mijn eigen veiligheid afwegen? Zijn studenten luisteren naar elke woord. “Mensen helpen geeft zo’n geweldig gevoel.” Onder degenen die geavanceerde eerste hup willen leren, bevinden zich: hulpverleners, politieagenten en gewoon normale mensen.

Marc Zierden staat voor tien cursisten. Het is tijd voor theorie. Wanneer is het veilig om iemand te helpen? In welke situaties moet je eerst je eigen veiligheid inschatten? En hoe bepaal je wie het snelst hulp nodig heeft?

De deelnemers luisteren aandachtig. Onder hen zijn hulpverleners, politieagenten, mensen uit de medische wereld en burgers die verder willen gaan dan standaard EHBO.

Ze zitten in een medische tent van het Amerikaanse leger, midden in een groot trainingscomplex. Zestien jaar geleden was dit gebouw nog een pluimveeslachterij. Nu staan er oefenruimtes, een leslokaal en een urban trainingsparcours. “We hebben dit allemaal zelf opgebouwd,” vertelt Marc.

Het complex hoort bij de Airborne Medical Group, kortweg AirMeG. Het team bestaat uit specialisten, van wie sommigen actief zijn bij defensie of politie en daarom liever anoniem blijven.

De TECC-cursussen van AirMeG zijn tot ver in het volgende jaar volgeboekt. De groepen worden bewust klein gehouden. “Zo kunnen we echt op iedere deelnemer letten. We zien precies wie wat doet,” legt Marc uit. Vaak wordt de groep nog verder opgesplitst, bijvoorbeeld in teams van vier of zes personen, met twee of drie instructeurs per groep.

Die aanpak is belangrijk. Want tijdens de training mag je fouten maken. In het echte leven liever niet.

Een kwestie van seconden

De deelnemers hebben een intensief programma voor de boeg. Na de dagelijkse training en theorie gaan ze door naar de skill stations. Daar oefenen ze met simulators en met elkaar.

Ze leren hoe je een tourniquet aanlegt, hoe je een drukverband gebruikt in de lies of oksel, hoe je een wond opvult en hoe je handelingen uitvoert zoals venapunctie en intubatie. Ook de basis komt terug: van de stabiele zijligging tot borstcompressies tijdens reanimatie.

Hoe gebruik je een AED? Waar moet je op letten bij kleine kinderen of baby’s? En hoe blijf je communiceren met een slachtoffer dat in paniek is?

De instructeurs willen hun cursisten meer meegeven dan alleen technische handelingen. “Een verband in de oksel of nek is vaak erg ongemakkelijk voor de patiënt. Vertel wat je doet. Stel iemand gerust.”

Communicatie is daarom een belangrijk onderdeel van de training. Niet alleen met het slachtoffer, maar ook met omstanders. Situational awareness is cruciaal. Na een verkeersongeval kan er nog steeds verkeer aankomen. Na een steekpartij kan de dader nog in de buurt zijn.

Af en toe zetten de instructeurs een rode hoofdlamp op en nemen ze ergens in de ruimte positie in. Zodra een deelnemer het rode licht ziet, moet hij of zij hard “Dader!” roepen. Hoe sneller, hoe beter.

Ook bij het aanleggen van een tourniquet telt iedere seconde. Op onverwachte momenten roepen de instructeurs opdrachten door de ruimte.

“Tourniquet, linkerbeen!”

De deelnemers hebben dan maar een paar seconden om bij zichzelf een denkbeeldige ernstige bloeding te stoppen.

“Je moet snel zijn,” zegt Marc. “In een echte situatie heb je niet veel tijd voordat je het bewustzijn verliest.”

Ondanks de grappen en de goede sfeer is voor iedereen duidelijk waar het hier om draait. Dit zijn situaties van leven en dood. In de theorie en rustige oefeningen gaat het vaak goed. Maar zodra de druk omhooggaat, begint het echte testen.

Omgaan met extreme situaties

Op de laatste dag wordt die druk maximaal opgevoerd. De scenario’s die Marc en zijn team hebben voorbereid, zijn geen spelletje.

De cursus begon met een gesimuleerd auto-ongeluk om het niveau van de deelnemers in te schatten. Aan het einde wordt alles intenser. De helft van de groep ligt verspreid tussen de auto’s, met realistische bloedende verwondingen op hun gezicht en lichaam. De andere helft speelt de rol van hulpverlener.

In de kleine ruimte breekt de chaos los. Mensen schreeuwen. Een autoradio staat keihard aan. Slachtoffers raken in paniek. Hulpverleners proberen overzicht te houden.

Plots stopt iemand met ademen. Een ander slachtoffer wordt agressief en daagt de hulpverleners uit.

“Weet je eigenlijk wel wat je aan het doen bent?”

Het tweede scenario is nog zwaarder. Dit keer gaat het om een huiselijke aanval met een mes. Ook hier zijn er meer slachtoffers dan hulpverleners.

Wie heeft als eerste hulp nodig? Wie kan nog lopen en zichzelf in veiligheid brengen? Wie moet blijven liggen? Die beslissingen moeten binnen enkele seconden worden genomen, terwijl mensen schreeuwen, tieren en om hulp roepen.

Na afloop bespreken de deelnemers hoe ze hebben gehandeld. Ze zijn kritisch op zichzelf. Niet alles liep zoals gepland. Ook was niet altijd duidelijk wie de leiding nam tijdens de noodsituatie.

“We maken allemaal fouten,” zegt Marc geruststellend. “En daar leren we van.”

Veel tijd om bij te komen is er niet. Het laatste scenario staat al klaar.

Tot het uiterste

Deze keer helpt Marc zelf mee tussen de hulpverleners. Andere instructeurs spelen slachtoffers en politieagenten. De situatie: er heeft een schietpartij plaatsgevonden in een gebouw.

Omdat de situatie nog gevaarlijk kan zijn, moet iedereen eerst naar een veilige plek. Pas daarna begint de hulpverlening. Sommige slachtoffers schreeuwen. Anderen happen naar adem. Niemand weet precies wat er is gebeurd.

Er zijn diepe wonden die behandeld moeten worden. Sommige zitten op moeilijk bereikbare plekken, zoals de romp. Slachtoffers zijn in shock. Ze moeten warm worden gehouden en worden voorbereid op transport.

Dit laatste scenario brengt de cursisten opnieuw tot het uiterste. De oefening stopt pas wanneer de professionele hulpdiensten arriveren.